Türkiye’nin Emekli Gerçeği: Veli Ağbaba’dan Çarpıcı Anket Sonuçları

Türkiye’nin Emekli Gerçeği: Veli Ağbaba’dan Çarpıcı Anket Sonuçları

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Malatya Milletvekili Veli Ağbaba, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) düzenlediği basın toplantısında, emeklilerin içinde bulunduğu derin ekonomik krizin röntgenini çeken kapsamlı bir anketin sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Ağbaba’nın ifadeleriyle “içler acısı” bir tabloyu gözler önüne seren bu araştırma, Türkiye’nin 81 ilinden on bini aşkın emeklinin katılımıyla gerçekleştirildi.

“Emeklilerin Yüzde 89’u Ay Sonunu Getiremiyor”

Anket verilerine göre, emeklilerin neredeyse yarısı en düşük emekli aylığı seviyesi olan 20 bin TL dolaylarında bir gelirle hayatta kalma mücadelesi veriyor. Bu dar bütçe, emeklilerin büyük bir kısmının en temel insani ihtiyaçlarını dahi karşılarken ciddi anlamda zorlanmasına neden oluyor. Ağbaba’nın paylaştığı verilere göre, bütçe dağılımı şu şekilde şekilleniyor:

• Katılımcıların yüzde 48’i maaşını doğrudan gıda harcamalarına ayırıyor.

• Bunu yüzde 26 ile kira ve yüzde 22 ile fatura giderleri takip ediyor.

• Tüm bu zorlu harcama döngüsü içinde emeklilerin yüzde 89’u ay sonunu getiremediğini açıkça ifade ediyor.

• Ay sonunu ancak “bazen” getirebildiğini söyleyenlerin oranı ise yalnızca yüzde 8,9‘da kalıyor.

Hayatta Kalma Stratejileri: Öğün Atlamak ve Borçlanmak

Artan hayat pahalılığı karşısında emekliler, son altı ay içinde çok daha dramatik önlemler almak zorunda kaldı. Veli Ağbaba, bu çarpıcı istatistikleri şu şekilde sıraladı:

• Emeklilerin yüzde 32’si daha ucuz ve ne yazık ki daha sağlıksız gıda ürünlerine yönelmiş durumda.

• Yüzde 30’u geçinebilmek için borç almak zorunda kaldığını belirtiyor.

• Isınma masraflarından kısanların oranı yüzde 25‘i buluyor.

• En acı verici tablolardan biri ise, emeklilerin yüzde 12’sinin tasarruf edebilmek adına öğün atlamak zorunda kalması.

İleri Yaşta Çalışma Mecburiyeti ve Borç Sarmalı

Geçim sıkıntısı, yıllarca çalışıp emekli olmuş vatandaşları dinlenmeleri gereken yaşlarda yeniden iş piyasasına itiyor. Ankete göre, emekli olmasına rağmen hala çalışanların oranı yüzde 44,5 iken, yüzde 26’lık bir kesim aktif olarak iş arıyor. Ağbaba, kayıtlı olarak çalışan yaklaşık 2 milyon 165 bin emekli bulunduğunu, kayıt dışı çalışanlar da hesaba katıldığında çalışma hayatındaki emekli sayısının 5 milyona yaklaştığını vurguladı.

Bununla birlikte, emeklilerin büyük bir borç yükü altında olduğu görülüyor. Emeklilerin yüzde 83’ünün bankalara veya yakın çevresine borcu bulunuyor. Kendi ayakları üzerinde duramayan katılımcıların yüzde 49’u ise, yaşamlarını sürdürebilmek için çocuklarının veya yakınlarının maddi desteğine ihtiyaç duyuyor.

Masadaki ve Sosyal Hayattaki Yıkım

Beslenme kalitesindeki düşüş de anketin en çok dikkat çeken bölümlerinden biri.

• Emeklilerin yüzde 51’i ayda sadece bir kez et yiyebildiğini belirtiyor.

• Yüzde 33’lük bir kesim ise sofrasına hiç et koyamıyor.

Sosyal yaşam ve dinlenme hakları da tamamen lüks haline gelmiş durumda. Emeklilerin yüzde 80’i dışarıda, bir lokantada hiç yemek yiyemediğini söylerken; yüzde 52,7’si hayatında hiç tatile çıkamıyor.

“Emekli İkramiyesinden 40 Pide Çalındı”

Ramazan ayı bağlamında da değerlendirmelerde bulunan Ağbaba, mütevazı bir dört kişilik iftar sofrasının günlük maliyetinin yaklaşık 1.144 TL’ye ulaştığını hesapladıklarını belirtti. Aylık bazda yaklaşık 34 bin TL’ye denk gelen bu tutarın emekliler tarafından karşılanmasının artık mümkün olmadığını dile getirdi.

Bayram ikramiyelerinin yıllar içindeki eriyişine de dikkat çeken Ağbaba, durumu “Emekli ikramiyesinden 40 pide çalındı” sözleriyle özetledi. 2018 yılında ilk kez 1000 TL olarak verilmeye başlanan bayram ikramiyesinin o dönem asgari ücretin yüzde 62’sine denk geldiğini, bugün ise bu alım gücü değerinden çok uzak olduğunu ifade etti.

23 Yıllık Büyük Kayıp: Milli Gelirden Alınan Pay Düştü

Ağbaba, emekli maaşlarının yıllar içindeki erimesini tarihsel verilerle de karşılaştırdı:

• 2002 yılında en düşük işçi emeklisinin maaşı, kişi başına düşen milli gelirin yüzde 56’sına tekabül ederken, bugün bu oran yüzde 28,5’e kadar geriledi.

• Memur emeklilerinde ise bu oran yüzde 82’den yüzde 32’ye düştü.

• Bu durum, işçi emeklisinin son 23 yılda 38 puan, memur emeklisinin ise yaklaşık 50 puanlık bir refah kaybı yaşadığını gösteriyor.

• Ayrıca 2002’de bir emekli maaşı, dönemin asgari ücretinin yaklaşık 1,4 katıyken, bugün asgari ücret karşısında bu denge tamamen ortadan kalkmış durumdadır.

“Emekliler için bu rakamlar artık karşılanabilir değil.” – Veli Ağbaba

Çözüm Önerileri Neler?

Basın toplantısının sonunda yetkililere seslenen Ağbaba, acil çözüm bekleyen talepleri sıraladı. Emekli maaşlarının ve bayram ikramiyelerinin zaman kaybedilmeden en az asgari ücret seviyesine çıkarılması gerektiğini savundu. Ek olarak, emekliler arasındaki maaş adaletsizliğini gidermek adına, prim gün sayısını temel alan kapsamlı bir “intibak” düzenlemesinin derhal hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.

Haber sitenizde yayınlamaya hazır olacak şekilde metni uzun formatta kurguladım. Okuyucu etkileşimini artırmak adına, bu makale için sosyal medya (X/Twitter, Instagram vb.) paylaşım metinleri veya alternatif başlıklar hazırlamamı ister misiniz?