Malatya YİKOB Yeniden Tartışmaların Odağında

Malatya YİKOB Yeniden Tartışmaların Odağında: Milyonluk Tazminat Kararı ve “Teminat” İddiaları Gündemde

6 Şubat depremlerinin ardından Malatya’da yürütülen yıkım ve enkaz kaldırma çalışmalarıyla sık sık kamuoyunun gündemine gelen Malatya Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (YİKOB), bu kez de milyonluk tazminat ve teminat mektubu iddialarıyla tartışmaların merkezine yerleşti.

Kentte deprem sonrası süreçte hızlı hareket edilmesi gereken yıkım operasyonlarının beraberinde getirdiği riskler, sahadaki uygulamaların niteliği ve kontrol mekanizmaları, uzun süredir çeşitli çevrelerce sorgulanırken; son olarak bir mahkeme kararıyla gündeme gelen dosya, “idarenin sorumluluğu” tartışmalarını daha da büyüttü.

Mahkemeden Emsal Niteliğinde Karar: Hizmet Kusuru Vurgusu

İddialara göre; Malatya’da yürütülen bir yıkım çalışması sırasında bitişik konumdaki bir yapı zarar gördü ve bunun üzerine zarar gören bina/taşınmaz için yargı yoluna başvuruldu. Dosyayı değerlendiren Malatya 1. İdare Mahkemesi’nin kararında, zararın idarenin hizmet kusurundan kaynaklandığı ifade edildi.

Kararda yıkım faaliyetinin kamu hizmeti kapsamında değerlendirildiği ve bu süreçte denetim, planlama ve gerekli özeni gösterme yükümlülüğünün idareye ait olduğu vurgulandı. Hukuk çevrelerinde bu tür kararların, sadece tek bir dosyayı değil, benzer olaylar nedeniyle açılabilecek davaları da yakından ilgilendirdiği ifade ediliyor.

4,8 Milyon TL Maddi Tazminat + Manevi Tazminat + Faiz

Mahkeme kararında yer aldığı belirtilen tazminat kalemleri ise dikkat çekici:

• 4 milyon 860 bin TL maddi tazminat
• 60 bin TL manevi tazminat
• Bu tutarlara ek olarak başvuru tarihinden itibaren yasal faiz

Ayrıca dava masrafları, harçlar ve vekalet ücreti gibi kalemlerin de eklenmesiyle birlikte, kamuoyuna yansıyan değerlendirmelerde toplam yükün yaklaşık 10 milyon TL bandına ulaşabileceği konuşuluyor.

Bu tablo, yıkım sürecinde oluşabilecek zararların kamu bütçesine yansıyabilecek maliyetini de gözler önüne serdi.

“Karar Var, Ödeme Yok” İddiası: İdarenin Yükümlülüğü Tartışılıyor

Dosyaya ilişkin en kritik tartışma noktası ise mahkemenin hükmüne rağmen ödemenin yapılmadığı yönündeki iddialar.

Mahkeme kararlarının uygulanmasının idare açısından yalnızca “tercih” değil, anayasal ve yasal bağlayıcılığı bulunan bir zorunluluk olduğu biliniyor. Hukukçulara göre, kesinleşen veya icrası gereken kararların geciktirilmesi; vatandaşın devlete olan güvenini zedelediği gibi, faiz yükünün büyümesine de neden olabiliyor.

Bu nedenle kamuoyunda şu sorular daha yüksek sesle soruluyor:

• Mahkeme kararı kesinleşti mi?
• Kesinleştiyse ödeme neden gecikti?
• Gecikme varsa sorumluluk kimde?
• Kamu zararı oluştu mu veya oluşacak mı?

Teminat Mektubu Tartışması Yeniden Alevlendi

Öte yandan bu dosyayla eş zamanlı biçimde, Malatya’da deprem sonrası yürütülen bazı yıkım ve enkaz kaldırma ihalelerine ilişkin daha önce gündeme gelen teminat mektubu iddiaları da yeniden tartışma konusu oldu.

İddiaya göre bazı ihalelerde:

• yüklenici firmalardan teminat mektubu alınmadı
• ya da alınan teminatların geçerli olmadığı / yeterli olmadığı ileri sürüldü

Bu iddialar, kamuda ihale sisteminin temel güvence mekanizması olan teminat uygulamalarını yeniden kamuoyunun önüne taşıdı. Çünkü teminat mektupları, işin tamamlanmaması, kusurlu yapılması veya kamu zararına neden olunması gibi durumlarda idareyi koruyan kritik bir güvence olarak değerlendiriliyor.

Daha önce basına yansıyan bazı dosyalarda ise deprem enkaz ihaleleri kapsamında kefalet/teminat belgeleri üzerinden tartışmalar yaşandığı ve bazı kamu görevlileri hakkında süreçler yürütüldüğü öne sürülmüştü.

Yıkım Kamu Hizmeti Ama Kusur Kamuya Fatura Oluyor

Uzmanlara göre depremin ardından yıkım ve enkaz kaldırma işlemleri “zorunlu kamu hizmeti” kapsamına giriyor. Ancak bu hizmet yürütülürken ortaya çıkabilecek zararlar için kritik olan unsur, organizasyonun ve denetimin nasıl yapıldığı.

Bitişik nizam yapıların bulunduğu bölgelerde, yıkımın teknik sorumluluğunun yüksek olduğu; bu nedenle idare tarafından:

• risk analizi yapılması
• sahada iş güvenliği ve yapı güvenliğinin sağlanması
• uygun yöntemle yıkım gerçekleştirilmesi
• süreç boyunca etkin kontrol mekanizmasının kurulması

gerektiği ifade ediliyor.

Aksi halde, sahada yapılacak tek bir hatanın bile yıllar sonra yüksek tazminat yükü olarak geri dönebildiği belirtiliyor

Kamuoyunun Beklentisi: Şeffaflık ve Açıklama

Malatya’da kamuoyunun bu tür konularda artık daha açık bir beklentisi var: şeffaf bilgilendirme.

Özellikle:

• “Mahkeme kararı kesinleşti mi?”
• “Ödeme yapılmadıysa gerekçe nedir?”
• “Kamu zararına sebebiyet verildi mi?”
• “İhale süreçlerinde teminat sorunu var mı?”
• “Varsa bunun sorumluları kim?”

sorularının yanıt bulması gerektiği ifade ediliyor.

Süreçte YİKOB’un resmi bir açıklama yapıp yapmayacağı, iddialara yanıt verip vermeyeceği ve mahkeme kararının hangi aşamada olduğu önümüzdeki günlerde netleşecek.